‘’Ανοίγει ο καιρός’’, ξεκινούν οι εκθέσεις βιβλίου, ‘’κλείνει ο καιρός’’ πιάνουν βροχές, ο κόσμος για άλλη μια φορά σχολιάζει κοροιδευτικά το συνδυασμό ΒΙΒΛΙΟ-ΒΡΟΧΗ και μιας και είμαι εκθέτης στο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης και σήμερα βρέχει ήρθε η ώρα να προτείνω άλλο ένα ΥΠΕΡΟΧΟ βιβλίο!
 
‘’ Η τέχνη της αγάπης’’ (Erich Fromm, εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ, 15.50 ευρώ)
 
Μια επετειακή έκδοση κλείνοντας 50 χρόνια κυκλοφορίας που αποτελεί ένα καινοτόμο διεθνές μπεστ σέλερ και έδειξε στους αναγνώστες πως να κάνουν τη ζωή τους ενδιαφέρουσα και δημιουργική αναπτύσσοντας τις κρυμμένες τους δυνατότητες για Αγάπη!
 
Στις σελίδες του βρήκα απαντήσεις σε ιδέες που δούλευα στο μυαλό μου και δεν έλεγαν να ωριμάσουν. Τολμώ να πω ότι ο Φρομ με έσπρωξε στον γκρεμό των αναζητήσεων κάθε ανθρώπου, ταυτόχρονα όμως μου πέταξε και το σκοινί.

Αναμφισβήτητα όλους μας τρώει η απορία τι κάνουμε εδώ, στον κόσμο αυτό. Ποιο είναι το νόημα της ύπαρξής μας; Σίγουρα όχι να γινόμαστε θύματα του καταναλωτισμού και της εργασιομανίας, όπως μας λέει ο Φρομ. Αβίαστα, ως απάντηση λαμβάνουμε την αγάπη. Ποια αγάπη όμως; Όπως έχει διαμορφωθεί ο κόσμος μας αντιμετωπίζουμε τους υποψήφιους συντρόφους μας ως πακέτα με προσόντα: ομορφιά, ευφυΐα, οικονομική άνεση, σπουδές κ.λπ. Έτσι έχουμε αναγάγει τις σχέσεις σε μια ανταλλαγή προσόντων.

Ο Φρομ έρχεται σε σύγκρουση με τις θέσεις του Φρόιντ. Όχι, Φρόιντ, του λέει, η αγάπη δεν σχετίζεται με πρωτόγονες ανάγκες και ορμέμφυτα ένστικτα, δεν ψάχνουμε τον πιο υγιή, δυνατό σύντροφο για να αναπαραχθούμε, διαφορετικά το κενό της ύπαρξής μας πάντα θα μας βασανίζει. Η αγάπη είναι τέχνη που πρέπει να δαμάσεις. Εκεί όμως αρχίζουν τα δύσκολα, απολύτως φυσιολογικό, όταν στην προσπάθεια να ξορκίσουμε τη μοναξιά μας θα ντύσουμε το σύντροφό μας με χαρακτηριστικά που ίσως να μην ανταποκρίνονται απόλυτα στην πραγματική τους έκταση. Ακόμη πιο δύσκολο στη συνέχεια να τον απομυθοποιήσεις. Ο ίδιος ο Φρομ δεν συμβιβάστηκε στην πρώτη, στη δεύτερη ή στην τρίτη του σχέση. Αναζητούσε τη γυναίκα εκείνη που θα διέθετε τον κατάλληλο πνευματικό εξοπλισμό για να σφυρηλατήσουν τη δική τους αγάπη, μια αγάπη μεταξύ των δυο τους, χωρίς όμως να την περιορίζουν με αισθήματα μικροπρέπειας που δεν θα ταίριαζαν στην κορωνίδα των αισθημάτων. Ο ένας στο πρόσωπο του άλλου θα αγαπούσε τον κόσμο, τον άνθρωπο, τον ίδιο του τον εαυτό.

Ο Φρομ εγκατέλειψε τη Θεολογία για να σπουδάσει Κοινωνιολογία και Ψυχολογία. Ωστόσο το θρησκευτικό στοιχείο υποπτεύομαι ότι δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, αφού στο έργο του υπάρχει μια διάχυτη λυρικότητα με παραλληλισμούς από τη Βίβλο. Με δικά μου λόγια θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω την αγαπημένη μου μεταφορά από Την Τέχνη της Αγάπης: Το υπαρξιακό κενό μέσα  μας δεν οφείλεται πουθενά αλλού παρά στην Πτώση μας από τον Κήπο της Εδέμ, από την αγκαλιά του Θεού, από την Απόλυτη Θεία Αγάπη.

Έκτοτε αναζητούμε αυτή την Αληθινή, Μία και Μοναδική Αγάπη. Ωστόσο η κοινωνία μας είναι έτσι διαμορφωμένη, οι άνθρωποι έτσι μασκαρεμένοι και οχυρωμένοι, που αυτή η αγάπη πλέον μοιάζει με ένα παραμύθι. Ο Φρομ μας λέει ότι υπάρχει αρκεί να οπλιστούμε με τα κατάλληλα εφόδια. Ταπεινή μου άποψη, η αναζήτηση του πραγματικού άλλου μας μισού είναι ένα αδιάκοπο ταξίδι, αλλά πρέπει να έχουμε σφυρηλατήσει εντέχνως την ψυχή μας για να μπορέσουμε να το αναγνωρίσουμε και στη συνέχεια να διατηρήσουμε ζωντανή τη φλόγα της αγάπης. Στην Τέχνη της Αγάπης, πέρα όμως από την ερωτική σχέση, ο Φρομ θα διασαφηνίσει κι άλλες μορφές αγάπης (της μητέρας, του πατέρα, προς τον αδερφό, προς τον Θεό), προσπαθώντας να ψηλαφίσει όχι μόνο την καλή, αλλά και την κακή επιρροή που μπορεί να έχουν στην ιδιοσυγκρασία μας και στην ικανότητά μας να αγαπήσουμε.
 
Η ζωή είναι δροσερή, αλλά μικρή, και η αγάπη προς τον εαυτό μας, τον κόσμο και τον άνθρωπο που θα επιθυμούσαμε να μας συντροφεύει είναι μια επιτακτική ανάγκη που κανείς μας δεν πρέπει να πάρει αψήφιστα. Κι όπως και ο ίδιος λέει: Η ανώριμη αγάπη λέει «σ’ αγαπώ επειδή σε χρειάζομαι». Η ώριμη αγάπη λέει «σε χρειάζομαι επειδή σ’ αγαπώ». Εκεί λοιπόν ανήκει η καρδιά μας: Σε εκείνον που θα καταφέρουμε να αγαπήσουμε, σε σημείο που θα τον χρειαζόμαστε. Στο πρόσωπο εκείνου τότε είναι που αντανακλάται ο Θεός. Και η ίδια η ζωή του καταξιωμένου ψυχολόγου Φρομ απέδειξε ότι δεν είναι άλλη μία ουτοπία.
 
Περιμένω τις συμμετοχές σας με ονοματεπώνυμο και τηλέφωνο στο amvrosios@sissychristidou.com μέχρι την Κυριακή 13 Σεπτεμβριου! Τη Δευτέρα 14 θα κληρώσουμε δύο αντίτυπα!

Υπομονή έως τότε.. θα έχει έρθει το καλοκαίρι για τα καλά!